تاريخ : پنجشنبه ۱۱ خرداد ۱۳٩۱

تاریخچه ارزیابی اثرات زیست محیطی:

اگرچه گزارش کمسیون مقدمانی(ولتا) در برخی از منابع به عنوان یک ارزیابی پیشگیرانه برای توسعه معرفی شده است ، ولی باید اذعان نمود که تا سال 1967 چیزی به نام EIA وجود نداشت.

در سال 1969 بنابر قانون زیست محیطی ملی NEPA انجام ارزیابی اثرات زیست محیطی در کشور امریکا جنبه ی قانونی به خود گرفت. در کشور ما بر اساس اهمیت ارزیابی و با پیگیری سازمان حفاظت محیط زیست در تاریخ23/1/1373 شورای عالی حفاظت محیط زیست اقدام به تصویب صورتجلسه ای نمود که به موجب ان سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص انجام ارزیابی اثرات زیست محیطی اقدام نمود.


اهداف ارزیابی اثرات زیست محیطی:

  1. گرد آوری اطلاعات موجود در زمینه ویژگی های زیست محیطی محدوده پروژه
  2. بررسی و شناخت ویژگی های زیست محیطی محدوده تحت تأثیر پروژه ، شامل ویژگی های فیزیکو

شیمیایی ، بیولوژیکی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی

  1. پیش بینی اثرات زیست محیطی ناشی از مراحل مختلف اجرای طرح مذکور
  2. پیشگیری از تخریب محیط زیست از طریق کنترل اثرات احتمالی طرح بر محیط زیست با توجه به رعایت ملاحظات زیست محیطی در برنامه ریزی اجرای پروژه
  3. تصمیم گیری در خصوص رد یا قبول پروژه پیشنهادی
  4. ارائه روش ها و راهکارها در خصوص چگونگی سازگاری پروژه با محیط زیست

جایگاه ارزیابی اثرات زیست محیطی در برنامه توسعه

به عنوان نمونه متن کامل ماده(105) قانون برنامه سوم توسعه به قرار زیراست:

کلیه طرحها و پروژه های بزرگ تولیدی و خدماتی باید پیش از اجرا و در مرحله انجام مطالع ات امکان سنجی و مکان یابی بر اساس ضوابط پیشنهادی شورایعالی حفاظت محیط زیست و مصوب هیئت وزیران مورد ارزیابی زیست محیطی قرار گیرند . رعایت نتایج ارزیابی توسط مجریان طرحها و پروژه های مذکور الزامی است نظارت بر حسن اجرای این ماده بر عهده سازمان برنامه و بودجه می باشد.

مفهوم فازبندی پروژه

به طور کلی پروژه های ارزیابی اثرات زیست محیطی در دو فاز ساخت مانی و فاز بهره برداری به شرح زیر مورد بررسی قرار می گیرند.

فاز ساختمانی

منظور از فاز ساختمانی پروژه تشریح کلیه اقداماتی اساسی است که در طی آن فرآیند اجرای پروژه در محدود بلافصل پروژه از طریق ایجاد تأسیسات زیر بنائی ، رو بنائی محقق می شود و به طور کلی تمامی سازه های پروژه احداث می گردد . برای این منظور با توجه به نوع پروژه و با استفاده از کارشناسان و متخصصان مرتبط با پروژه فهرستی ازاین اقدامات اساسی تهیه میگردد.

فاز بهره برداری:

منظور از فاز بهره برداری پروژه تشریح کلیه اقداماتی است که درطی آن تمام ی امکانات بهره برداری از پروژه بوجود آمده است و پروژه عملا آماده بهره برداری می شود ، در این فاز سایر خدمات جانبی احتمالی ناشی از بهره برداری پروژه نیز مد نظر قرار میگیرد . برای این منظور با توجه به نوع پروژه و با استفاده از کارشناسان و متخصصان مرتبط با پروژه فهرستی ازاین اقدامات اساسی تهیه می شود.

گزینه های اصلی پروژه:

با توجه به الگوی ارزیابی اثرات زیست محیطی در ایران ، همواره دو گزینه اصلی شامل اجرای گزینه طرح و گزینه عدم اجرای طرح جهت بررسی اثرات و ارزیابی زیست محیطی در دستور کار مطالعات قرار میگیرد . بدین معنا که یکبار کارEIA با این پیش فرض که پروژه باید انج ام بگیرد بررسی می شود و بار دیگر همین کار با پیش فرض عدم اجرای به مرحله اجراء در می آید . در مطالعاتEIA به گزینه اجرای پروژه اختصارا گزینه آری و به گزینه عدم اجرای پروژه اختصارا گزینه نه میگویند.

گزینه های فرعی یا گزینه های فرعی مشروط:

در هر پروژه به اقضای نوع کاربری همواره یک تعداد گزینه های دیگر نیز مطرح می شو ند ، طرح این گزینه ها معمولا در عمل زمانی محقق می شوند که در طی فرآیندEIA  یکسری شواهد و یا نتایج بررسی ها دال بر عدم اجرای پروژه با شرایط تعریف شده موجود باشد و به ن وعی بتوان از طریق تغ ییر در ظرفیت ، مکان ، نوع تولید و .......... پروژه را قابل اجراء نمود . بسیاری از مشاوران خبره با توجه به نوع پروژه بر اساس تجربیات خود از همان ابتدا، بررسی پیرامون یک یا چند گزینه مشروط را در شرح خدمات وارد می کنند.

گزینه ها معمولا در طبقه بندی و تقسیمات مختلفی مورد بررسی قرار می گیرند. این گزینه ها عبارتند از:

 

-گزینه های پایه

_گزینه های محل پروژه

_گزینه های توسعه

_گزینه های غیرفیزیکی

شناسایی و پیش بینی اثرات و پیامد های زیست محیطی:

  1. شناسایی و پیش بینی اثرات در گزینه اجرای پروژه
  2. شناسایی و پیش بینی اثرات پروژه بر محیط فیزیکی و شیمیایی
  3. شناسایی و پیش بینی اثرات پروژه بر کیفیت هوا
  4. آلاینده های هوا ناشی از احتراق سوختهای فسیلی
  5. گرد و غبار حاصل از عملیات خاکی
  6. شناسایی و پیش بینی اثرات پروژه بر منابع آب
  7. پیش بینی اثرات پروژه بر منابع آب سطحی و زیر زمینی
  8. اثرات پروژه بر کمیت منابع آب سطحی
  9. اثرات پروژه بر کیفیت منابع آب سطحی
  10. پیش بینی اثرات پروژه بر منابع آب زیرزمینی
  11. پیش بینی اثرات پروژه بر منابع خاک
  12. شناسایی و پینی اثرات پروژه بر میزان تراز صدا
  13. شناسایی و پیش بینی اثرات پروژه بر محیط بیولوژیک
  14. اثر پروژه بر پوشش گیاهی منطقه
  15. اثر بر حیات وحش
  16. اثرات پروژه بر اکوسیستم های منطقه
  17. اثر بر محیط اجتماعی ، اقتصادی

برنامه مدیریت زیست محیطی

 

برنامه مدیریت زیستمحیطی که امروز در بسیاری از طرح های توسعه ای به اجرا درمی آید، یکی ازقوی ترین ابزارها در اجرای راهکارهای کاهش اثرات سوء میباشد. ابزارهای جدیدی مانند تحلیل گردشمواد، ارزیابی چرخه حیات، اکوبالانسها و ... که محصولات، خدمات، فرایندها و فعالیتهای توسعه را در برمی گیرند، خواستگاهی برای بنیان یک سیستم مدیریت زیستمحیطی می باشند.

 

ساختار عمومی یکEMS تشکیل شده است از: یک بازنگری اولیه محیط زیست، بیان خط مشیمحیط زیست، ایجاد اهداف کلان و خرد و طرحهای عملیاتی، پایش و ممیزی میزان اجرای برنامه هایکی از اهداف سیستم مدیریت زیست محیطی، برقراری ارتباط سازگار بین اکوسیتم های طبیعی وویژگیهای اقتصادی- اجتماعی محیط است و هدف از چنین سیستم هایی، کاهش اثرات این دو سیستمبر روی یکدیگر می باشد.

تأثیرات ناشی از طرح ساماندهی گردشگری روستایی دریاچه اوان عموماٌ در دو فاز ساخت و بهره برداریخواهد بود. اگر چه ضرورت توسعه گردشگری کاملاٌ انکار ناپذیر است اما این توسعه اثراتی نیز بر کیفیتزندگی و محیط زیست به همراه خواهد داشت.به عبارت دیگر با یک برنامه کنترلی و مدیریتی صحیحکنترل آلودگی و اثرات ناشی از اجرا به حد مطلوبی امکان پذیر خواهد بود.

برنامه مدیریت محیط زیست فعالیتهای لازم الاجرا طی دوران ساخت و بهره برداری از پروژه های طرح راتعریف نموده و کنترلهای زیستمحیطی و پایش مورد نیاز را ساماندهی می کند. برنامه مدیریت زیستمحیطی، سازمان تشکیلاتی، زمان بندی و بودجه راهکارهای اصلاحی را در فاز ساختمانی و بهره مشخصمی نماید. این برنامه، عملیات پایش، نظارت و گزارش گیری های مورد نیاز را مشخص می نماید. عناصراصلی یک سیستم مدیریت زیستمحیطی در طرح مذکور عبارتند از:

1.پایش

2.ازمون

3.مشارکت عمومی

4.بازرسی

1. برنامه پایش زیست محیطی و اندازه گیری

 

در این بخش، شاخص های کلیدی عملیات و فعالیتهای گردشگری که منجر به پیامدهای بارز زیستمحیطی می گردند طبق روشهای اجرایی مدون، مورد پایش و اندازه گیری قرار میگیرند. پایش باید بهنحوی برنامه ریزی شود که منجر به اخذ اطلاعاتی گردد که برای تعیین وضعیت زیستمحیطی متأثر ازطرح مفید باشد و امکان پیشبینی اثرات و پیامدهای آتی را نیز میسر سازد. همچنین، در صورتپیش بینی یا مشاهدات اثرات غیرقابل قبول و یا اثرات پیش بینی نشده، اطلاعاتی را برای تصمیم گیریمدیریتی و اتخاذ سیاستها، اقدامات اصلاحی و کاهش اثرات سوء فراهم نماید.

سازمان تشکیلاتی مسئول:

هیأت مشاور عالی: هیات مشاور عالی گروهی است متشکل از:

مدیر کل اداره محیط زیست استان و در صورت لزوم نماینده دفتر ارزیابی سازمان حفاظت محیط زیست

نماینده مسئول اداره کل راه و ترابری استان

نماینده مسئول اداره کل مدیریت و برنامه ریزی

نماینده ای از اساتید صاحبنظر دانشگاهی در زمینه ارزیابی اثرات زیست محیطی

گروه کاری: ضروری است پیمانکار برای اجرای پایش یک گروه کاری متشکل از:

 

کارشناس منابع طبیعی با گرایش محیط زیست

کارشناس HSE

کارشناس ارشد آلودگی

کارشناس آلودگی صوت

کارشناس عمران

نمونه بردار و تکنسین آزمایشگاه

راننده

کارگر

تحت سرپرستی یک کارشناس ارشد محیط زیست تشکیل شده و فعالیت نمایند

 

اهداف و سیاستها

وظایف هیات مشاور عالی:

تشکیل جلسات منظم هر سه ما یکبار

بررسی اسناد و مدارک مربوط به کار گروه پایش

نظارت بر اجرای برنامه های مدیریت زیستمحیطی

کنترل گزارشات پیشرفت کار و اتخاذ تصمیمات کار جهت حل مشکلات آنها

 

وظایف گروه کاری

در این بخش از سیستم مدیریت زیست محیطی، شاخصهای کلیدی عملیات وفعالیتهای گردشگری دردو فاز ساختمانی و بهره برداری که منجر به پیامدهای بارز زیست محیطی می گردند، مورد پایش واندازه گیری های زیست محیطی قرار می گیرند. کلیه تجهیزات و دستگاههای پایش طبق روش اجرایی مشخص باید مورد کالیبراسیون قرار گرفته و کالیبره شوند و سوابق آن نیز طبق روش اجرایی کنترل سوابق مدیریت زیست محیطی نگهداری و حفظ گردد.

جهت اجرای برنامه پایش زیستمحیطی در طرح ، سه گام اصلی زیر باید برداشته شود:

  1. جمع آوری از طریق آزمایش ها، مشاهدات و بازرسی ها
  2. ارزیابی اطلاعات جمع آوری شده
  3. فرمول بندی نتایج شامل تعیین جنبه های مورد نیاز برای بهبود و اصلاح

جهت برداشتن گام های یاده شده، ابتدا باید تیم پایش زیست محیطی تشکیل گردد و به اعضای تیم آموزش لازم داده شود. برنامه پایش زیست محیطی نیز باید در حضور هیأت مشاور عالی تدوین گردد. نتایج آزمایش ها، نمونه برداری ها ومشاهدات همراه با اسناد و مدارک مربوطه و نیز حسن انجام کار پایش زیست محیطی آنها اعلام گردد. گزارش تیم پایش زیست محیطی باید در برگیرنده عناصری باشد که ازآنها بتوان به عنوان سند پایش زیست محیطی واحد مربوطه استفاده نمود.

دیگر باید تعیین شود که آزمایش ها و نمونه برداری ها در چه محدوده هایی از منطقه صورت گیرد. برای مثال، باید مشخص شود که در سنجش آلودگی هوا چه پارامترهایی مورد آزمایش قرار گیرند همچنین گروه پایش باید میزان اجرای برنامه های زیست محیطی و دستیابی به اهداف را مورد پایش قرار داده و گزارشی در این خصوص به هیات مشاور عالی ارائه نماید.

به طور کلی، هدف از برنامه پایش زیست محیطی دسترسی به اطلاعاتی است که مشخص نماید آیا پیش بینی های انجام شده درباره اثرات طرح در محدودیت های قابل قبول از نظر زیست محیطی قرار خواهد داشت یا خیر. پایش زیستمحیطی باید به نحوی برنامه ریزی شود که منجر به اخذ اطلاعاتی گردد که برای تعیین وضعیت زیست محیطی متاثر از طرح مفید باشد و امکان پیش بینی اثرات وپیامدهای آتی را نیز میسر سازد.

اقداماتی که در هر طرح باید انجام شود و در اختیار مدیریت جهت تصمیم گیری قرار گیرد، بستگی به شرایط خاص منطقه، نحوه ساخت و بهره برداری دارد. پارامترهای مورد پایش در پروژه مذکور در دو فاز ساختمانی و بهره برداری به شرح زیر می باشد:

الف) فاز ساختمانی:

پایش زیست محیطی در مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی با دو هدف عمده برنامه ریزی و اجرامی گردد که عبارتند از تعیین میزان اثربخشی پیش بینی های بعمل آمده در قالب روشهای تقلیل اثرات سوء و بررسی روند تغییرات پارامترهای محیطی ناشی از پروژه پیشنهادی. برای ارائه برنامة پایش زیست محیطی در فاز ساختمانی مراجعه به چک لیست شناسایی اثرات وماتریسهای ارزیابی اثرات ضروری می باشد چراکه بدین ترتیب با شناسایی عمده ترین محیط های آسیب پذیر، امکان تدوین برنامه پایش مربوطه فراهم خواهد شد. بررسی اثرات فاز ساختمانی پروژه نشان می دهد که در درجة اول بیشترین اثرات بر اجزاء محیط آبی و سپس محیط خاکی می باشد. براساساطلاعات ارائه شده در چ کلیست اثرات زیس تمحیطی این فاز پروژه مشخص م یگردد که اغلب اثرات وارده بر اجزاء محیط خاک از نوع اثرات غیرقابل اجتناب بوده و عمدتاً فقط در محیط بلافصل محدوده مطالعاتی بوقوع می پیوندند بنابراین پایش پارامترهای این محیط صرفاً جهت ثبت تغییرات بعمل آمده خواهد بود ونتایج حاصله عملاً نقشی در انجام اقدامات پیشگیرانه یا کنترلی نخواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می گردد. پارامترهای خاک منطقه در طول فاز ساختمانی بطور اجمالی مورد پایش قرار گرفته شود. بدین منظورلازم است تا در طول اجرای پروژه اقدام به نمونه برداری از خاک منطقه گردد. و بافت، دانْه بندی خاک وحاصلخیزی مورد سنجش و بررسی قرار گیرد. باتوجه به اینکه اثرات فاز ساختمانی بر خاک غیرقابل اجتناب می باشد لذا هدف اصلی این پایش، ثبت تغییرات محیطی حاصل از انجام عملیات فاز ساختمانی خواهد بود. به همین دلیل زمانبندی پایش پارامترهای خاک دو مقطع در طول فاز ساختمانی توصیه می گردد. اولین نوبت انجام پایش در ابتدای فاز ساختمانی و قبل از آغاز عملیات اجرایی می باشد که نتایج این نمونه برداریها نشان دهنده وضعیت پایه محیط و مبنای مقایسه تغییرات آتی خواهد بود. دومین دوره این نمونه برداریها نشان دهنده وضعیت پایه محیط و مبنای مقایسه تغییرات آتی خواهد بود. دومین دوره پایش، در پایان یا اواخر فاز ساختمانی و پس از به پایان رسیدن عملیات اجرایی خواهد بود.

پایش کیفیت منابع آب سطحی یکی دیگر از پارامترهای مورد سنجش در فاز ساختمانی می باشد. فعالیتهای دارای پتانسیل اثرات بر کیفیت منابع آب منطقه نیز نسبتاً متنوع می باشد، لذا لازم است حتماً برنامه پایش دقیقی برای کیفیت آبهای تحت اثر اجرا شود. و ایستگاههایی جهت پایش کیفی آب درمنطقه مطالعاتی انتخاب گردد.

در پارامترهای موردسنجش، ذرات معلق کل (T.S.S) و مواد جامد محلول کل(T.D.S) با توجه به فعالیتهای فاز ساختمانی بسیار با اهمیت می باشند. نوسان این پارامتر از میانگین دمای منطقه و یا میزان اختلاف بین ایستگاه شاهد و ایستگاه پایین دست، نشان دهنده میزان اثرفعالیتهای فاز ساختمانی بر کیفیت آب می باشد. افزایش بیش از حد این پارامترها بیانگر افزایش میزان فرسایش و آلودگی آب می باشد که در صورت مشاهده نوسانات شدید می باید نسبت به ردیابی آلودگی وشناسایی منبع مربوطه و اقدام به رفع یا کنترل آلودگی حاصله اقدام نمود. سایر پارامترهای کیفی مورد سنجش آب، می توان به اکسیژن محلول، درجه حرارت COD ،PH و کلیفرم کل اشاره نمود.

ب) فاز بهره برداری

یکی از اثرات وارده بر اجزاء محیط بویژه بر محیط فیزیکی وشیمیایی در فاز بهره برداری، آلودگی صوتی می باشد، بنابراین براساس حساسیت خاص منطقه ، پیشنهاد می گردد که پس از آغاز فعالیت ها اقدام به پایش آلودگی صوتی گردد. این اقدام با هدف تعیین میزان اثربخشی اقدامات کنترلی پیشنهادی و کاهش هرگونه اثر سوء بر جوامع محلی ارائه گردیده است. بدین منظور لازم است محلهای نزدیک مراکز مسکونی و محدوده هایی که دیواره های فضای سبز جهت حائل و عایق صدا ایجاد گردیده اقدام به سنجش میزان آلودگی صوتی گردد.

پایش کیفیت آب رودخانه های موجود در منطقه یکی دیگر از اقدامات زیست محیطی لازم می باشد. جهت این نوع پایش پیشنهاد می گردد، محلهای ثابت نمونه برداری از آب رودخانه ها انتخاب گردیده و بطورفصلی نسبت به سنجش کیفیت آب در این محلها اقدام گردد.

نقاط پایش بالادست محدوده مطالعاتی بعنوان شاهد وضعیت عمومی منابع آبی مربوطه تلقی می گردد. علاوه بر بررسی روند کلی آلودگی در کلیه ایستگاهها، ضروریست تا نتایج نقاط پایین دست هر ایستگاه نسبت به بالادست مقایسه گردد. در صورت افزایش قابل توجه غلظت هریک از مواد آلوده کننده آب لازم است با توجه به نوع آلاینده، نسبت به ریش هیابی نتیجه، شناسایی و رفع آلودگی منبع مربوطه اقدام گردد. در صورتیکه پارامترهای موردسنجش در نقاط پایش بالادست ایستگاهها نیز بالاتر از حد استاندارد باشدلازم است مراتب جهت کنترل مراکز آلوده کننده احتمالی در سطح منطقه، به اداره کل حفاظت محیط زیست استان مربوطه و یا سازمان آب منطقه ای ذیربط منعکس گردد.

به طور کلی مهمترین محورهای پایش در این بخش عبارتند از:

  • • نظارت بر نحوه دفع مواد زائد جامد و جلوگیری از دفع غیر اصولی ضایعات و گسترش

پسماندها در منطقه

  • • تعیین چاههای گمانه جهت نظارت بر کیفیت آبهای زیرزمینی قبل و بعد از اجرای پروژه
  • • نمونه برداری از خاکهای منطقه هر سه ماه یکبار و مقایسه آن با قبل از اجرای پروژه و ارائه میزان تغییرات
  • • بررسی عوامل بیماری زا در منطقه و ارتباط آن با پروژه پیشنهادی
  • • در بخش محیط زیست بیولوژیک ، بررسی وضعیت حیات وحش و پوشش گیاهی و

همچنین بررسیهای مربوط به تنوع زیستی و مقایسه آن با قبل از اجرای پروژه بطور سالیانه ضروری می باشد.

  • • اندازه گیری صدا در محدوده پیرامونی واحدهای صنعتی و یامسیر حمل و نقل و تردد وسایط نقلیه

سه گام اصلی  اجرای برنامه های زیست محیطی

جمع اوری از طریق آزمایش ها مشاهدات و بازرسی ها

ارزیابی اطلاعات جمع اوری شده

فرمول بندی نتایج شامل تعیین جنبه های مورد نیاز برای بهبود و اصلاح

 

 

1-   باید تیم اموزش داده ای در حضور هیئت مشاور عالی برنامه پایش زیست محیطی را تدوین و اجرا کنند

2-   نتایج انها باید به عنوان سند پایش زیست محیطی واحد مربوطه استفاده کند

3-   پایش زیست محیطی با دو هدف برنامه ریزی و اجرا می باشد

4-   بیشتررین اثرات اول  به محیط  آبی و بعد به محیط خاکی می باشد

5-   پایش محیط های خاکی در فاز محیط های ساختمانی غیر قابل اجتناب است زیرا  بافت و دانه بندی و حاصلخیزی خاک را مشخص می کند  و صرفا جهت ثبت تغییرات است .

الف) فاز ساختمانی:

برنامه پایش دقیق جهت مطالعه کیفیت آبهای تحت اثر لازم است . 

 

سایر پارامترهای کیفی مورد سنجش اب  را می توان با اکسیژن محلول، درجه حرارت ، ,Ph COD  و کلیفرم کل اشاره نمود .

ب)‌فاز بهره برداری:

یکی از اثرات وارد بر اجزای محیط به ویژه بر محیط فیزیکی و شیمیایی در فاز بهره برداری  آلودگی صوتی می باشد . بنابراین پایش الودگی صوتی ضروری است .

این اقدام با هدف تعیین میزان اثر بخشی اقدامات کنترلی پیشنهادی  و  کاش هرگونه اثر سوء بر جوامع محلی ارائه گردیده است

پایش کیفیت آب رودخانه

سنجش آلودگی صوتی مراکز نزدیک مراکز مسکونی

 

مهمترین محور های پایش

1-   تعیین ایستگاههای سنجش آلودگی هوا و اندازه گیری الاینده های هوا شامل COx  و NOx و SOx  هیدروکربنها ، دود و ذرات معلق هر سه ماه یکبار

2-   بررسی عوامل بیماری زا در محیط و ارتباط ان با پروژه پیشنهادی

3-   اندازه گیری صدا در محدوده پیرامونی واحدهای صنعتی  و یا مسئول حمل و نقل  و تردد

4-   تعیین چاههای گمانه  جهت نظارت بر کیفیت آبهای زیر زمینی قبل و بعد از اجرای پروژه

5-   ....

2 تدوین برنامه اموزش

1-   آموزش مسائل مدیریت محیط زیست جهت مدیران

2-   آموزش جهت مسئولین و سرپرستان بخش های مختلف پروژه

3-   ...

1-2  آموزش مسائل مدیریتی محیط زیست جهت مدیران

برنامه آموزش مدیران :

آشنایی با آلاینده های پروژه و لزوم رعایت برنامه های زیست محیطی

 اموزش ابزار  مفاهیم  و اصول مدیریت زیست محیطی

...

 

2-3 آموزش جهت مسئولین و سرپرستان اجرایی بخش های مختلف پروژه

1-   اثرات الاینده ها  و نحوه جلوگیری از انها

2-   مبانی مدیریت محیط زیست

3-   چگونگی رفتار با حوادث در شرایط اضطراری

4-    ...

2-3 آموزش محیط زیست جهت کارکنان و پرسنل طرح

1-   مفاهیم اولیه  محیط زیست و الاینده های آن

2-   آشنایی با آلاینده های  پروژه و فعالیتهای بخش مربوطه

3-   ....

2-4 آموزش مسائل عمومی محیط زیست به اهالی بومی منطقه  و ذی نفعان

1-   رسانه های عمومی  به ویژه رسانه های محلی

2-   نصب تابلوهای تبلیغاتی در رابطه با مسائل زیست محیطی و غیره

3-   ...

3 تدوین برنامه های جلب مشارکت مردمی

فرایندی دو جانبه و مستند  که از یک طرف مردم  و از طرف دیگر مسئولین جهت حل مشکلات و تامین نیازها عمل می کنند .

برای اجرای بهتر طرحهای زیست محیطی  اقدامات زیر لازم است

1-   انجام مصاحبه با مردم بومی و تکمیل پرسشنامه

2-   انجام مصاحبه با کارشناسان بومی و تکمیل پرسشنامه و ....

 

4 تدوین برنامه های ممیزی:

 

 

 طرح فوق منوط به اجرای چرخه ی pdca یا به عبارت دیگر طرح ریزی plan ، اجرا (do) ، کنترل (check ) ، اعمال بازنگری (act )  می باشد .

 

برای این منظور می توان از شاخصهای مورد استفاده جهت پایش برای انجام ممیزی و بررسی درجه تطابق اقدامات انجام شده و اقدامات پیشنهادی استفاده نمود. با استفاده از این روش براحتی می توان نقاط خلا را در اقدامات سخت افزاری و یا نرم افزاری مجریان طرح شناسایی و نسبت به اصلاح آنها اقدام نمود. برای همین منظور انجام دو سطح ممیزی در طی فاز ساختمانی و بهره برداری پروژه توصیه می گردد:

 

ممیزی سطح اول:

نسبت به ممیزی ادواری قسمتهای مختلف طرح و بررسی درجه تطابق اقدامات انجام شده و همچنین کیفیت اجرای این اقدامات، تلاش نماید و نتیجه انجام ممیزی فوق الذکر را در قالب گزارشی برای ارائه در کمیته فنی تهیه نماید.

- ممیزی سطح دو :

با توجه به قوانین و مقررات جدید صادره از سوی سازمان محیط زیست، کلیه طرحهای توسعه طی دوران ساخت و بهره برداری بایستی مورد نظارت و بازرسی قرار گیرند. این اقدام برای حصول اطمینان از درجه و کیفیت اجرای طرحهای تقلیل آثار سو و مدیریت زیست محیطی از سوی نهادهایی خارج از پروژه انجام می گردد، گزارشات نظارت و بازرسی پس از تایید مجریان طرح به سازمان محیط زیست ایران و ادارت تابعه ارسال می گردد.

 

تعاریف

1-3- بهبود مستمر

2-3- محیط زیست

3-3- جنبه زیست محیطی

4-3- پیامد زیست محیطی

5-3- سیستم مدیریت زیست محیطی

6-3- ممیزی سیستم مدیریت زیست محیطی

7-3- هدف کلان زیست محیطی

8-3- عملکرد زیست محیطی

9-3- خط مشی زیست محیطی

10-3- هدف خرد زیست محیطی

11-3- طرف ذینفع

12-3- سازمان

13-3- پیشگیری از آلودگی

 

 

الزامات سیستم مدیریت زیست محیطی

1-4- الزامات کلی

2-4- خط مشی زیست محیطی

الف) متناسب با ماهیت؛ وسعت و پیامدهای زیست محیطی فعالیتها؛ محصولات یا خدمات آن باشد.

ب) شامل تعهد به بهبود مستمر و پیشگیری از آلودگی باشد.

ج) شامل تعهد به تبعیت از قوانین و مقررات زیست محیطی مربوطه ؛ و همچنین الزامات دیگری که سازمان آنهارا تقبل کرده است ؛ باشد.

د) چارچوبی برای تعیین و بازنگری اهداف کلان و اهداف خرد زیست محیطی ارائه نماید.

ه) مدون؛ اجرا و برقرار نگهداشته شده و به کلیه کارکنان ابلاغ شده باشد.

ر) برای عموم قابل دسترسی باشد.

3-4 طرح ریزی

1-3-4- جنبه های زیست محیطی

2-3-4- الزامات قانونی و سایر الزامات

3-3-4- اهداف کلان و اهداف خرد

4-3-4- برنامه (های) مدیریت زیست محیطی

الف) تعیین مسئولیتها برای دستیابی به اهداف کلان و اهداف خرد در هر بخش و سطحی از سازمان که مربوط باشد.

ب) نحوه و زمان بندی دستیابی به آنها

4-4 اجرا و عملیات

1-4-4 ساختار و مسئولیت

وظایف؛ مسئولیتها و اختیارات باید تعیین و مدون و ابلاغ شوند تا مدیریت زیست محیطی مؤثر تسهیل شود.

مدیریت باید منابع ضروری را برای اجرا و کنترل سیستم مدیریت زیست محیطی فراهم نماید. این منابع شامل منابع انسانی و مهارت های تخصصی ،ومنابع مالی می گردد.

الف) حصول اطمینان از اینکه الزامات مدیریت زیست محیطی بر طبق این استاندارد تعیین، اجرا و حفظ میشود.

ب) گزارش دهی در مورد عملکرد سیستم مدیریت زیست محیطی به مدیریت رده بالا به منظور بازنگری و به عنوان پایه ای برای بهبود سیستم مدیریت زیست محیطی .

2-4-4 آموزش؛ آگاهی و صلاحیت

الف) اهمیت انطباق با خط مشی و روشهای اجرایی زیست محیطی و با الزامات سیستم مدیریت زیست محیطی

ب) پیامدهای زیست محیطی بارز، اعم از بالفعل یا بالقوه، حاصل از فعالیتهای کاری آنان و منابع زیست محیطی ناشی از عملکرد بهبود یافته افراد.

ج)نقش و مسئولیتهای خود در حصول انطباق با خط مشی و روشهای اجرایی زیست محیطی و با الزامات سیستم مدیریت زیست محیطی و از جمله با الزامات آمادگی و واکنش در وضعیت اضطراری.

د) عواقب بالقوه عدول از روش های اجرایی عملیاتی مشخص شده.

افراد انجام دهنده وظایفی که می تواند باعث پیامدهای زیست محیطی بارز شود باید از لحاظ تحصیلات، آموزش و یا تجربه مناسب ،واجد صلا حیت باشند.

3-4-4 ارتباطات

الف) ارتباطات بین سطوح و بخش های مختلف در درون سازمان.

ب)دریافت ،مدون کردن و پاسخگویی به اطلاعات واصله از طرف های ذینفع بیرون از سازمان.

4-4-4 مستند سازی سیستم مدیریت زیست محیطی

الف) تشریح عناصر اصلی سیستم مدیریت و روابط متقابل بین آنها.

ب) رجوع دادن به مستندات مرتبط.

5-4-4 کنترل مدارک

6-4-4 کنترل عملیات

الف) برقراری و ایجاد روشهای اجرایی مدون برای پوشش دادن وضعیتهایی که نبود آنها میتواند منجر به

انحراف از خط مشی و اهداف کلان و اهداف خرد زیست محیطی گردد.

ب) مشخص نمودن معیارهای عملیاتی در روشهای اجرایی .

ج) ایجاد و برقراری روشهای اجرایی مرتبط با جنبه های زیست محیطی بارز و قابل شناسایی محصولات و

7-4-4آمادگی و واکنش در وضعیت اضطراری

سازمان باید روشهای اجرایی را برای شناسایی احتمال وقوع و مقابله با حوادث و وضعیتهای اضطراری و برای

پیشگیری و کاهش پیامد های زیست محیطی که ممکن است مرتبط با آنها باشند ؛ ایجاد نموده و برقرار

نگهدارد.

5-4 بررسی و اقدام اصلاحی

1-5-4 پایش و اندازه گیری

سازمان باید روشهای اجرایی مدونی برای پایش و اندازه گیری مشخصه های کلیدی عملیات و فعالیتهای خود

این امر باید شامل ثبت

اطلاعات برای رد گیری عملکرد و کنترل های عملیاتی مربوطه و مطابقت با اهداف کلان و اهداف خرد زیست

محیطی سازمان باشد.

تجهیزات پایش باید کالیبره و نگهداری شوند و سوابق این فرایند باید بر طبق روشهای اجرایی سازمان حفظ

شوند.

سازمان باید روش اجرایی مدونی برای ارزیابی ادواری رعایت قوانین و مقررات مربوطه زیست محیطی ایجاد

نموده و بر قرار نگهدارد.

 

2-5-4 عدم انطباق و اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه

سازمان باید روشهای اجرایی برای تعیین مسئولیتها و اختیارات برای پرداختن به عدم انطباقها و ...

3-5-4 سوابق

4-5-4 ممیزی سیستم مدیریت زیست محیطی

الف – تعیین شود که آیا سیستم مدیریت زیست محیطی

-1 با ترتیبات برنامه ریزی شده برای مدیریت زیست محیطی و ازجمله الزامات این استاندارد مطابقت دارد یا

نه؟

2- به درستی اجرا و نگهداری شده است یا نه

ب- اطلاعات مربوط به مدیریت ارائه شود

6-4 بازنگری مدیریت

بازنگری  تا از تداوم مناسب بودن ؛ کافی بودن و موثر بودن آن ؛ اطمینان حاصل نماید

ارسال توسط reza maleki